FIBA 2026: Khi nào trọng tài xem lại lỗi ném biên cuối trận?

Điểm chính

1. Trường hợp IRS tập trung vào thời điểm bóng rời tay người ném biên khi có lỗi phòng ngự.
2. Áp dụng trong hai phút cuối hiệp bốn và mỗi hiệp phụ.
3. Không phải mọi lỗi ném biên đều có thể được xem lại theo trường hợp này.
4. Video giúp xác định sự kiện; trọng tài vẫn áp dụng điều luật để đưa ra hậu quả.
5. Rules of Basketball 2026 có hiệu lực từ ngày 1 tháng 10 năm 2026.

Khi nào lỗi ném biên được xem lại bằng IRS?

Theo thay đổi trong Official Basketball Rules 2026 của FIBA, trọng tài có thể dùng Hệ thống xem lại tức thì (IRS) để xác định bóng còn nằm trong tay người ném biên hay đã rời tay tại thời điểm cầu thủ phòng ngự phạm lỗi. Tình huống xem lại này áp dụng trong hai phút cuối của hiệp bốn và trong từng hiệp phụ. Mốc thời gian và câu hỏi cần giải quyết đều được giới hạn cụ thể; đây không phải quyền xem lại mọi lỗi ném biên trong cả trận. ^[1]

Việc bóng còn trong tay hay đã rời tay có thể ảnh hưởng đến cách hiểu diễn biến ở thời điểm phạm lỗi: đội tấn công đang chuẩn bị đưa bóng vào cuộc, hay quả ném biên đã được thực hiện. IRS được dùng để trả lời câu hỏi về thời điểm bóng rời tay trong tình huống này. Trọng tài vẫn phải áp dụng điều luật tương ứng để quyết định hình thức tiếp tục trận đấu; đoạn phim không tự đưa ra quyết định thay cho tổ trọng tài. ^[2]

Quy định gắn với những thời điểm cuối trận vì một tình huống ném biên có thể tác động đáng kể tới quyền kiểm soát bóng và đồng hồ. Tuy nhiên, khán giả không nên suy ra rằng mọi pha tiếp xúc trong hai phút cuối đều tự động được xem lại. Phải có một tình huống nằm trong phạm vi IRS được FIBA bổ sung, và việc đánh giá cần tập trung vào chi tiết được luật cho phép kiểm tra. ^[1]

Phạm vi xem lại có giới hạn gì?

Phần thay đổi được FIBA công bố tập trung vào câu hỏi liệu bóng còn trong tay người ném biên khi lỗi của đội phòng ngự xảy ra hay không. Nó không phải một cuộc xem lại toàn bộ pha bóng để đánh giá lại mọi va chạm, vị trí đứng hoặc quyết định trước đó. Trọng tài cần giữ câu hỏi xem lại đủ hẹp để tuân thủ giao thức IRS và tránh biến video thành cơ hội xem lại không giới hạn. ^[2]

Điều kiện về thời gian cũng quan trọng: quy định nêu hai phút cuối của hiệp bốn và mỗi hiệp phụ. Nếu tình huống tương tự xảy ra sớm hơn trong trận, không thể tự động áp dụng trường hợp xem lại mới chỉ vì đội bóng yêu cầu. Các tình huống IRS khác vẫn có thể tồn tại theo luật, nhưng cần căn cứ vào đúng điều khoản tương ứng thay vì mở rộng quy tắc vừa được bổ sung. ^[1]

Việc có thể xem lại không đồng nghĩa mọi giải đấu và mọi sân đều có cùng thiết bị hoặc quy trình. IRS chỉ có thể được sử dụng theo hệ thống và quy định áp dụng cho trận đấu. Người xem nên đọc công bố của giải và lời thông báo của trọng tài để biết liệu tình huống đang được kiểm tra theo điều khoản nào. FIBA ban hành bộ luật quốc tế, trong khi từng giải tổ chức việc áp dụng và vận hành theo quy định của mình. ^[2]

Trọng tài xử lý quyết định sau khi xem lại thế nào?

Sau khi xem hình ảnh, trọng tài đánh giá thời điểm bóng rời tay so với thời điểm xảy ra lỗi được gọi. Mục tiêu là xác định một sự kiện cụ thể, không phải dùng video để thiết kế lại cách tấn công hoặc trao cơ hội cho huấn luyện viên yêu cầu xem lại bất kỳ khía cạnh nào. Kết luận cuối cùng vẫn thuộc về tổ trọng tài theo quy trình của IRS. Người xem có thể thấy trọng tài trao đổi, xem màn hình rồi ra tín hiệu tiếp tục. ^[2]

Đối với đội bóng, kết quả xem lại có thể ảnh hưởng đến cách trận đấu được tiếp tục, nhưng loại hình xử lý còn phụ thuộc vào loại lỗi và các quy tắc liên quan. Vì vậy, không nên khẳng định chỉ từ việc video cho thấy bóng đã rời tay rằng một đội chắc chắn được ném phạt hoặc giữ bóng. Luật xác định phạm vi kiểm tra; điều khoản về lỗi, quyền sở hữu bóng và thời gian mới xác định hậu quả cụ thể. ^[1]

Khán giả theo dõi bảng điểm cần phân biệt thời điểm bóng rời tay với thời điểm bóng chạm sân hoặc đồng đội. Đây là các mốc khác nhau. Nếu quyết định trọng tài dựa trên khoảnh khắc bóng rời tay, việc bóng đã bay hay chưa khi còi vang lên có thể là chi tiết then chốt. Xem lại nhiều góc quay và nghe giải thích chính thức giúp tránh nhầm lẫn giữa sự kiện được kiểm tra với hệ quả luật định.

So sánh với các trường hợp IRS khác

Bóng rổ FIBA đã có nhiều tình huống có thể được xem lại theo các điều kiện riêng. Công bố thay đổi năm 2026 còn nói về việc bổ sung một số trường hợp IRS, trong đó có khả năng xem lại goaltending hoặc basket interference sau một lỗi đã được thổi, cùng việc xác định lỗi ném biên ở cuối trận. Mỗi trường hợp có câu hỏi và phạm vi riêng, nên không thể gộp tất cả thành một quyền “xem lại mọi quyết định”. ^[2]

IRS cũng không giống quyền khiếu nại của huấn luyện viên trong mọi khía cạnh. Một số giải có thể vận hành thử thách của huấn luyện viên theo quy định cụ thể, còn các tình huống mà tổ trọng tài được phép tự xem lại được liệt kê trong luật. Người xem nên kiểm tra ai khởi động việc xem lại, giới hạn số lần thử thách nếu có và điều khoản áp dụng. Việc có màn hình phát lại trong nhà thi đấu không tự nó mở rộng thẩm quyền xem lại. ^[2]

FIBA cho biết bộ Official Basketball Rules 2026 có hiệu lực từ ngày 1 tháng 10 năm 2026. Khi theo dõi các trận bóng rổ trực tiếp trên KLIVE, người hâm mộ nên chú ý mùa giải và bộ luật được giải áp dụng; các giải đấu có thể cung cấp quy trình vận hành riêng trong khuôn khổ luật. Xem các trận bóng rổ trực tiếp cùng KLIVE là lựa chọn để theo dõi nội dung trận đấu, còn việc diễn giải IRS cần dựa vào văn bản chính thức và thông báo của trọng tài. ^[1]

Câu hỏi thường gặp